Wyspa Wolin

wyslij e-mail do webmaster e-mail

Niezliczone są wysepki na naszych rzekach i jeziorach, ale morskich mamy tylko 44 (wedlug innych danych tylko 40). Polozone są one w polnocno-zachodniej czesci Polski i oddzielaja Zalew Szczecinski od Zatoki Pomorskiej. Są wsrod nich malutkie wysepki o powierzchni kilkuset metrow kwadratowych, jak i wieksze majace kilka a nawet kilkaset kilometrow kwadratowych. Jedna z nich - Uznam - przedzielona jest granicą i nalezy zarowno do Polski (19 m kw.), jak i do Niemiec (505 km kw.). Najwiekszą wyspa w calosci polozoną na terytorium Polski jest Wolin o powierzchni 265 km kw.

Wyspa oglądana od strony Zatoki Pomorskiej przedstawia się najokazalej. Prezentuje się jako potężna wynioslośc opadająca jasnymi, niemal pionowymi, ścianami w ciemne wody Baltyku. Urwiska te są najwyzszymi wzniesieniami lezącymi bezposrednio nad polskim morzem.
Ich wysokosc osiąga 93 metry! Są zatem tylko kilka metrow nizsze od warszawskiego hotelu Forum, a kilkanascie metrow wyższe niż krakowski Kosciól Mariacki, czy poznanski Ratusz.

Ten niezwykle malowniczy element krajobrazu wyspy Wolin, bedący najbardziej charakterystyczną jego czescią, powstal wskutek dzialalnosci skandynawskiego lądolodu i niszczącej sily morskich fal. Tak więc z geologicznego punktu widzenia jest bardzo mlody. Swoje dzisiejsze ksztalty zacząl przybierac mniej wiecej 12 tysięcy lat temu.

Wycofujący sie lądolod skandynawski pozostawil po sobie bardzo urozmaicone formy powierzchni, zbudowane z piaskow, żwirów i glin zwalowych. W srodkowej cześci byly to równiny moreny dennej, zaś w pólnocnej - wzgórza moren czolowych, sięgające wysokoäci 115 metrów ponad poziom morza (Góra Grzywacz) Wsrod wysokich pagórków pozostaly bryly lodowe. Pod wplywem stale ocieplającego sie klimatu wytopily się, dając początek wolinskim jeziorom. Najpiekniejsze z jezior jest jednak utworzone znacznie pózniej. Dzieki temu, iż czlowiek zacząl dobywc z wnetrza wyspy krede, cześc wód podziemnych zapelnila z czasem wielki dól o dlugosci ponad 500 metrów i szerokości prawie 250 metrów. Utworzylo się w ten sposób Jezioro Turkusowe, które posiada taką barwę. Jezioro ma glębokośc 21,2 metrow a lustro jego wód polożone jest na wysokości 2,5 metra n.p.m. Tym samym dno jeziora tworzy kryptodepresje - czyli ląd zalany wodą polożony ponizej poziomu morza (az 18,6 metra pod powierzchnią morza).

Po ustąpieniu lądolodu skandynawskiego, slodkowodne jezioro, jakim byl niegdys Baltyk, zyskalo polączenie z oceanem swiatowym. Potęzne masy slonej wody przedarly sie przez pas walów polodowcowych i siegnely daleko na poludnie, tworząc dzisiejszy Zalew Szczecinski. Wokól Wolina, który stal sie wyspą, zaczely tworzyc sie piaszczyste lawice. Na nich wiatr usypal wydmy. Dominują one dziś w krajobrazie zachodniej i poludniowo-zachodniej częiści wyspy. Na ubogich w skladniki pokarmowe piaskach wydmowych z czasem wyrosly bory sosnowe. Jeszcze przed naszą erą obszary piaszczysto-glinianych pagórków morenowych porosly bujne lasy bukowe. Obecnie buk jest podstawowym drzewem lasotwórczym, najbardziej charakterystycznego zespolu roslinnego Pomorza, nazywanego buczyną pomorską. W podmoklych zaglebieniach terenu ksztalcily sie bagna i mokradla, a takze torfowiska.

Dogodne polożenie nad morzem sprzyjalo rozwojowi gospodarczemu wyspy. Dzisiejsze miasteczko Wolin juz w X wieku bylo slynne w calej Europie i upamietnilo sie w wielu skandynawskich sagach jako Wineta, Jumne i Jomsborg.

W 967 roku, po wielu probach, książe Mieszko l zdobyl twierdze Wolin i wraz z calą wyspą przylączyl ją do swych ziem. Jak glosi legenda, po zdobyciu kasztelu wolinskiego udal się wraz ze switą nad brzeg Baltyku. Powiadają, że skamienial z zachwytu urzeczony pieknem wybrzeza, tutejszych lasów i wzgórz. Moze dlatego stojący dwa kilometry od brzegu, największy glaz narzutowy na wyspie, zwą "Mieszko l". (Tekst Marek Wieckowski "Poznaj swoj kraj Nr 9/96 (413))